చెడుపై మంచి సాధించిన విజయానికి ప్రతీక.. విజయదశమి!

📰 Generate e-Paper Clip

చెడుపై మంచి సాధించిన విజయానికి ప్రతీక.. విజయదశమి!

• ధర్మ విజయానికి దసరా పండుగ ప్రతీక.
• దుర్గమ్మ శక్తికి, శ్రీరాముడి విజయానికి ప్రతిరూపం విజయదశమి.
• తెలంగాణ సంస్కృతి, సంప్రదాయాలకు అద్దం పట్టే జమ్మి పూజలు.. పాలపిట్ట దర్శనాలు.
• తరతరాల ఆచారాలకు నిలువెత్తు నిదర్శనం.. ఐక్యతకు, ఆత్మీయతకు చిరునామా దసరా.

జనం వాయిస్, ప్రత్యేక కథనం:

భారతీయ సంస్కృతి, సంప్రదాయాల్లో దసరా పండుగకు ఎంతో విశిష్టమైన స్థానం ఉంది. చెడుపై మంచి, అధర్మంపై ధర్మం, అసత్యంపై సత్యం సాధించిన విజయానికి ప్రతీకగా జరుపుకునే పవిత్ర పండుగ విజయదశమి. ఆశ్వయుజ మాసం శుక్లపక్ష దశమి రోజున జరుపుకునే ఈ పండుగ ఆధ్యాత్మికతతో పాటు సామాజిక ఐక్యతకు, కుటుంబ అనుబంధాలకు, మానవీయ విలువలకు అద్దం పడుతుంది. తొమ్మిది రోజులపాటు అమ్మవారిని వివిధ రూపాల్లో ఆరాధించి పదో రోజున విజయదశమిని ఘనంగా జరుపుకోవడం ఆనవాయితీ. ముఖ్యంగా తెలంగాణ పల్లెల్లో దసరా పండుగ అంటే కేవలం పూజలు, ఆచారాలకే పరిమితం కాదు. ఊరంతా ఒక్కటై ఆనందోత్సాహాలతో జరుపుకునే గొప్ప సాంస్కృతిక వేడుక.

పురాణ కథనాల ప్రకారం మహిషాసురుడనే రాక్షసుడి ఆగడాలను అంతమొందించేందుకు జగన్మాత దుర్గాదేవి యుద్ధం చేసి విజయం సాధించిన సందర్భాన్ని విజయదశమిగా భావిస్తారు. మహిషాసురమర్దిని రూపంలో అమ్మవారు దుష్టశక్తులను సంహరించి లోకానికి శాంతిని ప్రసాదించారని భక్తుల విశ్వాసం. మరోవైపు రామాయణ ఇతిహాసం ప్రకారం శ్రీరాముడు రావణాసురుడిపై సాధించిన విజయాన్ని కూడా దసరా పండుగతో ముడిపెడతారు. ఈ రెండు గాథలు మనిషిలోని అహంకారం, అసూయ, ద్వేషం, దురాశ వంటి దుర్గుణాలను జయించి సత్యం, ధర్మం, న్యాయం వైపు నడవాలనే సందేశాన్ని అందిస్తాయి.

దసరా పండుగలో నవరాత్రి ఉత్సవాలకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఉంటుంది. తొమ్మిది రోజులపాటు అమ్మవారిని వివిధ అలంకారాల్లో పూజిస్తూ భక్తులు ఆధ్యాత్మిక చింతనలో మునిగిపోతారు. దేవాలయాల్లో ప్రత్యేక పూజలు, అభిషేకాలు, కుంకుమార్చనలు నిర్వహిస్తారు. మహిళలు కుటుంబ సౌభాగ్యం, సుఖసంతోషాలు, ఆయురారోగ్యాల కోసం అమ్మవారిని భక్తిశ్రద్ధలతో ఆరాధిస్తారు. విజయదశమి రోజున ఆయుధ పూజలు, వాహన పూజలు, వ్యాపార సంస్థల్లో ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహించడం ఆనవాయితీ. కొత్త పనులు ప్రారంభించడానికి, విద్యాభ్యాసానికి శ్రీకారం చుట్టడానికి ఈ రోజును శుభప్రదంగా భావిస్తారు.

తెలంగాణలో దసరా పండుగకు జమ్మి చెట్టు పూజ అత్యంత ప్రత్యేకమైన సంప్రదాయం. విజయదశమి సాయంత్రం గ్రామాల్లో ప్రజలు జమ్మి చెట్టు వద్దకు చేరుకుని ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. జమ్మి ఆకులను బంగారంగా భావించి ఒకరికొకరు ఇచ్చిపుచ్చుకుంటూ శుభాకాంక్షలు తెలియజేసుకుంటారు. పెద్దల ఆశీర్వాదాలు తీసుకోవడం, బంధుమిత్రులను కలుసుకోవడం, మనస్పర్థలను మరచి ఆత్మీయంగా పలకరించుకోవడం ఈ పండుగ ప్రత్యేకత. మహాభారతంలో పాండవులు అజ్ఞాతవాసానికి ముందు తమ ఆయుధాలను శమీ వృక్షంపై దాచారని, అనంతరం వాటిని తిరిగి తీసుకున్నారని చెప్పే కథనం జమ్మి పూజ ప్రాధాన్యతను తెలియజేస్తుంది.

తెలంగాణ పల్లెల్లో దసరా అనగానే గుర్తుకొచ్చేది పాలపిట్ట దర్శనం. విజయదశమి రోజున పాలపిట్టను చూడటం శుభసూచకమని ప్రజలు విశ్వసిస్తారు. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో కుటుంబ సభ్యులు, స్నేహితులతో కలిసి పొలాల వైపు వెళ్లి పాలపిట్టను దర్శించుకునే సంప్రదాయం ఇప్పటికీ కొనసాగుతోంది. ఇది ప్రజల విశ్వాసానికి, ప్రకృతితో ముడిపడిన గ్రామీణ జీవన విధానానికి ప్రతీకగా నిలుస్తోంది. పచ్చని పొలాలు, జమ్మి చెట్లు, పల్లె వాతావరణం మధ్య జరుపుకునే దసరా వేడుకలు తెలంగాణ సంస్కృతికి ప్రత్యేక గుర్తింపును తీసుకొస్తాయి.

దసరా పండుగకు తెలంగాణ ఆడపడుచుల బతుకమ్మ సంబరాలతోనూ విడదీయరాని అనుబంధం ఉంది. తీరొక్క పూలతో బతుకమ్మలను పేర్చి గౌరమ్మను ఆరాధిస్తూ మహిళలు పాడే జానపద గీతాలు తెలంగాణ సంస్కృతిని ప్రతిబింబిస్తాయి. సద్దుల బతుకమ్మ వేడుకలతో పల్లెలు, పట్టణాలు పండుగ శోభను సంతరించుకుంటాయి. ఆడపడుచుల ఆటపాటలు, పూల పరిమళాలు, సంప్రదాయ వస్త్రధారణ, కుటుంబ సభ్యుల సందడి పండుగకు మరింత అందాన్ని తీసుకొస్తాయి. బతుకమ్మ వేడుకలు మహిళల ఐక్యతకు, ప్రకృతి ఆరాధనకు, తెలంగాణ అస్తిత్వానికి ప్రతీకగా నిలుస్తాయి.

దసరా పండుగ సామాజిక సంబంధాలను బలోపేతం చేసే గొప్ప సందర్భం కూడా. ఉద్యోగాలు, ఉపాధి కోసం దూర ప్రాంతాలకు వెళ్లిన వారు స్వగ్రామాలకు చేరుకుంటారు. పుట్టింటికి వచ్చిన ఆడపడుచులు, ఇంటికి చేరిన కుటుంబ సభ్యులతో పల్లెల్లో సందడి నెలకొంటుంది. కొత్త బట్టలు ధరించడం, పిండివంటలు చేసుకోవడం, బంధువులను ఆహ్వానించడం, పెద్దలను గౌరవించడం వంటి సంప్రదాయాలు కుటుంబ విలువలను చాటిచెబుతాయి. ముఖ్యంగా గ్రామాల్లో చిన్నాపెద్దా తేడా లేకుండా ఒకరినొకరు పలకరించుకోవడం, శుభాకాంక్షలు చెప్పుకోవడం సామాజిక ఐక్యతకు నిదర్శనంగా నిలుస్తుంది.

దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో దసరా పండుగను భిన్నమైన సంప్రదాయాలతో జరుపుకుంటారు. ఉత్తర భారతదేశంలో రావణ దహన కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తుండగా, పశ్చిమ బెంగాల్‌లో దుర్గాపూజ ఉత్సవాలు వైభవంగా సాగుతాయి. కర్ణాటకలో మైసూరు దసరా ఉత్సవాలు ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తాయి. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో దేవీ నవరాత్రులు, ఆయుధ పూజలు, జమ్మి పూజలు, పాలపిట్ట దర్శనాలు ప్రత్యేకతను సంతరించుకుంటాయి. ప్రాంతాలు మారినా ఆచారాలు వేరైనా పండుగ అందించే సందేశం మాత్రం ఒక్కటే. అదే ధర్మం, సత్యం, మంచితనం చివరకు విజయం సాధిస్తాయనే నమ్మకం.

కాలం మారుతున్న కొద్దీ పండుగల నిర్వహణలో ఆధునికత చోటుచేసుకుంటున్నప్పటికీ దసరా పండుగలోని ఆధ్యాత్మిక, సాంస్కృతిక విలువలు నేటికీ చెక్కుచెదరలేదు. తరతరాలుగా వస్తున్న సంప్రదాయాలను భావితరాలకు అందించాల్సిన బాధ్యత ప్రతి ఒక్కరిపై ఉంది. పండుగ అంటే కేవలం కొత్త బట్టలు, విందులు, వినోదాలు మాత్రమే కాదని, మనుషుల మధ్య ప్రేమాభిమానాలు పెంపొందించుకోవడం, విభేదాలను వీడి కలిసిమెలిసి జీవించడం కూడా అని విజయదశమి గుర్తుచేస్తుంది.

మనిషి తనలోని చెడును జయించి మంచిని పెంపొందించుకున్నప్పుడే నిజమైన విజయదశమి జరుపుకున్నట్లు. అహంకారాన్ని విడిచిపెట్టి ఆత్మీయతను పంచడం, ద్వేషాన్ని వదిలి ప్రేమను పెంచడం, అన్యాయాన్ని ఎదిరించి ధర్మం వైపు నిలబడటమే దసరా పండుగ అసలైన సందేశం. అందుకే విజయదశమి కేవలం ఒక పండుగ మాత్రమే కాదు. భారతీయ సంస్కృతికి ప్రతిబింబం, తెలంగాణ సంప్రదాయాలకు నిలువెత్తు నిదర్శనం, మానవీయ విలువలకు మార్గదర్శకం. ప్రతి ఇంటా ఆనందం, ప్రతి మనసులో మంచితనం, ప్రతి కుటుంబంలో ఐక్యత వెల్లివిరియాలనే ఆకాంక్షతో జరుపుకునే మహోన్నత పండుగ దసరా.